a. Palienrennen – w pełnych zbrojach, celem było zrzucenie z siodła.
Walki na broń tępą przez oddzielający płot:
a. Gemeinedeutschegestech – w pełnych zbrojach z osłonami nóg, cel trafienie w tarczę lub zrzucenie z siodła,
b. Welschgestech – w pełnych zbrojach, niełamliwe kopie, celem było zrzucenie z siodła lub obalenia i konia, i jeźdźca.

12. Schyłek rycerstwa.

Okres schyłkowy ciężkiego rycerstwa przypada na czas od wojen husyckich w Czechach (1419 – 34) do bitwy pod Pawią w 1525 roku w trakcie tzw. wojen włoskich (1494 – 1559). W trackie tych konfliktów uwidoczniły się dwie tendencje spychające rycerstwo do głebokiej defensywy. Pierwszą z nich była nowa umiejętność pieszej walki przeciw szarżującemy rycerstwu. Stało się tak za pomocą taktyki walki defensywnej husytów, którzy w swoich wyprawach zapędzili się az pod Berlin nie znajdując niemal nai razu godnego przeciwnika w jeździe rycerskiej. Drugim elementem znoszącym prymat ciężkiej jazdy na polach walki było rozprzestrzenienie się broni palnej wśród formacji pieszych.

Najwyraźniejszym symptomem końca rycerstwa było pojawienie się samych rycerskich oddziałów z bronią palną. W Europie zachodniej zjawisko to przybiera coraz szersze kręgi od klęsk kawalerii podczas wojen husyckich. W Polsce takie novum spotkać można od lat 1497- 1498. Średnio na 10 rycerzy, jeden posiadał rusznicę. W broń palną mniejszego kalibru uzbrojeni byli także sołtysi i wójtowie, którzy mieli obowiązek pojawiać się konno w ramach pospolitego ruszenia. Ciekawą odnotowania jest ustawa z 1519 roku, zabraniająca noszenia rusznic w trakcie pokoju. Jeden z pierwszych wizerunków konnego z bronią palną spotkać można w rękopisie w Biblioteque de Bourgogne z roku 1450. Konny rycerz trzyma tam urządzenie zwane bombardulae sive scopetti, budową przypominającą średniowieczną hakownicę. Urządzenie posiada szeroką lufę o sporym kalibrze z podłużną wąską kolbą, zwieńczoną pierścieniem przymocowanym do stalowej obręczy przewieszonej na opancerzonej piersi jeźdźca. Lufę dodatkowo wspiera na widełkach przymocowanych do przedniego łęku.

Jeździec trzyma prawa ręką działko, lewą zaś dzierży żarzący się lont. Konni posługujący się tym typem broni zwani byli w Europie schippiteri. W Polsce tego tupu oddziały występowały rzadko. Potwierdzają to zarządzenia królewskie Zygmunta Starego z 1528 roku, które nakazują by co najmniej jeden na sześciu członków pocztu dysponował bronią palną. W warunkach polskich pól bitewnych rusznic używano w trakcie walki pieszej, zsiadając z konia, zwykle podczas obrony taborów. W XVI wieku jazda polska stosowała taktykę strzelania zwaną nawiją, polegającą na oddawaniu strzału ponad głowami żołnierzy z pierwszego szeregu. Broń palna która po raz pierwszy dała się we znaki rycerstwu całej Europy w trakcie wojen husyckich rychło dokonała nieodwracalnego wyłomu w szeregach rycerskich w bitwie pod Pawią roku gdzie 1200 arkebuzerów hiszpańskich zmiotło z powierzchni kwiat rycerstwa francuskiego, zaś sam władca Francuzów dostał się do hańbiącej niewoli. Był to militarny kres epoki średniowiecza i brutalny schyłek stalowego herosa swoich czasów.