Najstarszym na świecie zabytkiem archeologicznym przedstawiającym zaprzęg jest waza odkryta w Polsce w miejscowości Bronocice z okresu późnej Kultury Pucharów Lejkowatych. Widnieje na nim wizerunek zaprzęgu czterokołowego. Widać tam wóz ciągnięty przez parę wołów. Na podstawie datowania metodą C 14, określono wiek naczynia pomiędzy 3491 p.n.e. i 3060 p.n.e. Wóz jest wyposażony w dyszel z rozdwojeniem. Wśród szczątków kostnych, znalezionych w Bronocicach, znajdują się też poroża wołów z charakterystycznymi starciami, które przypuszczalnie powstały od wiązadeł uprzęży.

IV Wykorzystanie konia do pojazdów kołowych w Mezopotamii
Onagry źle znosiły służbę człowiekowi i niezwykle niesfornie nosiły powozowe jarzmo.
Wraz z końcem III tysiąclecia p.n.e. zaczęto je zastępować „nowym zadziwiającym wynalazkiem” które przywiodły migrujące ludy stepu: koniem.
W tym okresie źródła mezopotamskie wymieniają kilka rodzajów koniowatych:
a) anse kur ra – dziki osioł górski;
b) anse dun gi. – dziki osioł pustyni
c) anse eden na – onagr;
d) anse bar an – krzyżówka osła i onagra;
e) anse zi zi – koń.
Na początku II tysiąclecia o koniach coraz częściej wspominają teksty sumeryjskie z Isin – Larsy i starohetyckie z Hatusa-Bogazkoy. Pierwsze wzmianki o zastosowaniu koni do powozów na terenie Mezopotamii pochodzą z lat 2094 – 2047 p.n.e. Konie wymieniane są w hymnie na cześć sumeryjskiego władcy trzeciej dynastii Ur-Szulgiego. Tekst podaje że przejechał on 140 km powozem używając siły pociągowej osłów, onagrów i koni. W tym okresie najczęstszą siłą pociągową stają się krzyżówki osła i onagra, konie są towarem niezwykle rzadkim i drogim. Cena za konia na początku II tysiąclecia p.n.e. wynosiła 500 owiec lub 2,5 kg srebra. Racje żywnościowe w tym okresie przeliczane były na jednostki zwane sila (1sila z sumeryjskiego „działka”, przydział = około180 g).
Konie karmiono pszenicą i sianem. Miary wynosiły w przeliczeniu na jeden dzień :
a) osioł transportowy – 5 sila;
b) zwykły osioł – 2 sila;
c) królewski osioł – 5 sila;
d) onagr – 7,5 sila dziennie;
e) koń – 10 sila dziennie.
Racje dzielone były także według pracy, którą odbywało zwierzę i pozycji ciągniętego przez nie człowieka. Często wydawano także przydziały specjalne. W nieco późniejszych prawach babilońskich jest także mowa o weterynarzach: jeżeli ich kuracja skutkowała dostawali hojną zapłatę, jeżeli jednak zwierze zmarło po ich kuracji – musieli płacić właścicielowi ¼ wartości zwierzęcia.